- Tematy / Tagi: Module D · syntax · relative-clauses · head-internal · correlatives
- Źródło / Zjawisko: Matthew S. Dryer — WALS, rozdział 90: Szyk zdania względnego i rzeczownika
- Konkurs / Kontekst: WALS Online (Typologia lingwistyczna)
- Tło lingwistyczne: Badanie typologiczne ukazujące, w jaki sposób różne języki świata porządkują szyk zdania podrzędnego względnego względem określanego rzeczownika.
Treść zagadki lingwistycznej
Kontekst lingwistyczny
W językach świata zdania względne (podrzędne) łączą się ze zdaniem głównym na różne sposoby. W typologii wyróżnia się m.in. trzy strategie:
- E (External — człon zewnętrzny): wspólny rzeczownik stoi poza nawiasem zdania podrzędnego, a wewnątrz zdania podrzędnego jego pozycja pozostaje pusta (__). - I (Internal — człon wewnętrzny): wspólny rzeczownik znajduje się wewnątrz zdania podrzędnego, a w zdaniu głównym nie pojawia się osobny rzeczownik. - C (Correlative — konstrukcja korelatywna): w zdaniu podrzędnym występuje słowo względne (np. «który»), a w zdaniu głównym odpowiadające mu słowo wskazujące (np. «ten»).
W każdym ze zdań rzeczownik pełni rolę syntaktyczną: S (podmiot / Subject) lub O (dopełnienie bliższe / Object).
Materiał badawczy
Przeanalizuj trzy modelowe konstrukcje (zdanie podrzędne ujęto w nawiasach kwadratowych):
- A: [Myśliwy __ zobaczył] jeleń uciekł - B: [Myśliwy jelenia zobaczył] uciekł - C: [Którego jelenia myśliwy zobaczył], ten uciekł
Polecenie: 1. Przyporządkuj schematom A, B i C odpowiednie strategie (E, I, C). 2. Określ role składniowe wspólnego członu («jeleń») w schemacie B: rola wewnętrzna → rola główna.