- Tematy / Tagi: Guarani · Typologia · Split-S · Morfologia · Ameryka Południowa
- Źródło / Zjawisko: Typologia lingwistyczna — Guaraní: System aktywno-statywny (Marianne Mithun)
- Konkurs / Kontekst: Lingwistyka teoretyczna i typologia języków
- Tło lingwistyczne: Układ aktywno-statywny (Split-S) w języku guarani: zróżnicowanie cech podmiotu w zależności od stopnia kontroli nad czynnością bądź stanem.
Treść zagadki lingwistycznej
🌵 Sekret języka guarani: dwa różne systemy osób
W języku guarani (Paragwaj) ta sama osoba gramatyczna (np. „ja” lub „ty”) przyjmuje różne przedrostki w zależności od semantycznej natury czasownika.
🔵 1. Czasowniki aktywne (działanie celowe / wolicjonalne) Gdy podmiot działa z własnej woli lub kontroluje przebieg czynności: a-guata = ja chodzę re-guata = ty chodzisz * re-ke = ty śpisz
Znaczniki osoby: a- (ja), re- (ty), o- (on/ona)
🟢 2. Czasowniki nieaktywne / statywne (stan lub doznanie) Gdy podmiot nie kontroluje czynności z własnej woli, lecz po prostu doświadcza określonego stanu fizycznego lub emocjonalnego: che-kane'õ = jestem zmęczony nde-kane'õ = jesteś zmęczony * che-rasy = boli mnie / jestem chory
Znaczniki osoby: che- (ja), nde- (ty), i- (on/ona)
❓ Zadanie: W guarani rdzeń ro'y oznacza „odczuwanie chłodu / marznięcie”. Opierając się na semantycznej logice tego języka, określ, do której klasy należy ten czasownik i jak powiesz: „Ty marzniesz” (Jest ci zimno)?