- Tematy / Tagi: Module D · syntax · switch-reference · Amele · Papuan
- Źródło / Zjawisko: John R. Roberts — „Amele” (1987)
- Konkurs / Kontekst: Gramatyka amele i model referencji krzyżowej
- Tło lingwistyczne: Zadanie przedstawia zjawisko referencji krzyżowej (switch-reference) w papuaskim języku amele, w którym afiksy czasownika sygnalizują, czy w kolejnym zdaniu działa ten sam, czy inny podmiot.
Treść zagadki lingwistycznej
Czego się uczymy? Język amele (Papua-Nowa Gwinea) ma ciekawą właściwość: czasownik medialny (niesamodzielny) otrzymuje sufiks, który informuje, czy podmiot następnego zdania jest ten sam, czy inny.
Zasady - α = podmiot następnego zdania jest taki sam (Same Subject) - β = podmiot następnego zdania jest inny (Different Subject) - Wykładnik występuje na pierwszym (medialnym) czasowniku i opisuje relację z podmiotem następnego zdania. - Ostatni czasownik jest finitywny — nie otrzymuje wykładnika.
Przykłady 1. A przyszedł; A usiadł → α (w obu zdaniach A) 2. A przyszedł; B usiadł → β (podmiot się zmienił) 3. A zobaczył B; B uciekł → β 4. A zobaczył B; A uciekł → α
Główna pułapka Porównaj przykłady 3 i 4: w obu wspomniano B, ale wykładniki są różne! Dzieje się tak, bo wykładnika nie interesuje, kto jest wymieniony w zdaniu jako dopełnienie — liczy się wyłącznie to, czy podmiot zgadza się z podmiotem następnego zdania.
Zatem wzmianka o B jako dopełnieniu (np. «A zobaczył B») nie ma wpływu na sufiks — kluczowe jest wyłącznie porównanie podmiotów.
❓ Zadanie: A zobaczył B; B przywitał A; B odszedł. Jaki wykładnik otrzyma pierwszy czasownik, a jaki — drugi?