Strona główna / Katalog kursów / IOL / GNOL

Sprawa 1: Dwupiętrowy kod piramid Majów (The 2-Story Mayan Code)

🏛️ Zbuduj dwupiętrową piramidę liczb Majów i zaszyfruj liczbę 53! (Cyfry Majów — system pozycyjny). Interaktywne zadanie Olimpiady Lingwistycznej (IOL) w przeglądarce na platformie Szpargalka.

  • Tematy / Tagi: Kod Majów · Liczby · Baza 20 · IOL · NACLO
  • Źródło / Zjawisko: Cyfry Majów — system pozycyjny
  • Konkurs / Kontekst: Tradycyjne systemy liczbowe (ćwiczenie wprowadzające)
  • Tło lingwistyczne: Wprowadzające ćwiczenie z tradycyjnego dwudziestkowego systemu liczbowego Majów, w którym liczby zapisywano pionowo za pomocą kropiek i kresek.

Treść zagadki lingwistycznej

Wyobraź sobie starożytną cywilizację, która liczyła nie tylko na 10 palcach rąk, ale także na palcach stóp — czyli łącznie do 20!

Mieli do dyspozycji zaledwie 3 proste symbole: - Kamyk / Kropka (•) = $1$ - Kijek / Kreska (━) = $5$ - Muszla (🐚) = $0$ (pusty koszyk)

Dzięki tym symbolom na każdym piętrze możemy ułożyć dowolną liczbę od 0 do 19 (na przykład 14 to dwie kreski i cztery kropki: ━━••••).

---

🏛️ Jak działa dwupiętrowa piramida liczb? My zapisujemy liczby poziomo (dziesiątki i jedności), ale Majowie układali je pionowo, piętrami od dołu do góry:

- Poziom 1 (dolne piętro): każda wartość mnoży się $\times 1$ — zwykłe jedności (od 0 do 19). - Poziom 2 (górne piętro): każda wartość mnoży się $\times 20$ — to „piętro dwudziestek”!

🔎 Przykład 1: Jeśli na górnym piętrze ustawimy 1 (•), to znaczy $1 \times 20 = 20$. Na dolnym piętrze ustawmy 7 (━••) — to $7 \times 1 = 7$. Razem: $20 + 7 = 27$.

🔎 Przykład 2: Jeśli na górnym piętrze ustawimy 3 (•••), to jest $3 \times 20 = 60$. Na dolnym piętrze ustawmy 0 (🐚) — cała liczba to $60 + 0 = 60$.

Teraz znasz cały mechanizm — czas go zastosować!

> ❓ Zadanie: Ułóż liczbę 53 na dwupiętrowej piramidzie — jaka wartość powinna znaleźć się na górnym (×20), a jaka na dolnym (×1) piętrze?

💡 Dla ciekawskich odkrywców: System liczenia oparty na liczbie 20 językoznawcy i matematycy nazywają systemem wigesymalnym (dwudziestkowym)!

Wszystkie 92 zadania IOL Następne zadanie →